On demand webinar Dr. Jan Wilke Myofasciale ketens in sport en therapie — behandel de oorzaak, niet het symptoom: On demand webinar

Myofasciale ketens in sport en therapie — behandel de oorzaak, niet het symptoom | Webinar fysiotherapie

Inhoud van het webinar

Aan de orde komen: fascia als lokale structuur, lagen en glijden; de vier mechanismen van fasciale stijfheidsregulatie; spierletsel als bindweefselletsel; delayed onset muscle soreness als fasciaal fenomeen; collageenbelasting en gelatinesuppletie; myofasciale continuïteit in cadaveronderzoek; de armketens en de dorsale, laterale en ventrale ketens; de basisprincipes van epimusculaire krachtoverdracht en anisotropie; niet-lokale oefeneffecten en in vivo echoscopisch bewijs; anatomische verschillen tussen boven- en onderlichaam en tussen ventraal en dorsaal; hyaluronzuur, thixotropie en warming-up; immobilisatie, weefselremodellering en crosslinking; en fascia als niet-lokale oorsprong van fasciitis plantaris, achillestendinopathie, adductorenklachten en lage rugpijn — afgesloten met een uitgebreide vragenronde.

Waarom lokale behandeling vaak niet volstaat

Dr. Jan Wilke (Goethe-Universität Frankfurt am Main, onderzoeksgroep "Fascia in Motion") begon zijn loopbaan als behandelaar van sporters en reguliere patiënten, en liep steeds tegen hetzelfde probleem aan: lokale behandeling leverde niet het gewenste resultaat. In dit webinar laat hij zien waar dat aan ligt. Fascia is geen passief verpakkingsmateriaal dat spieren van elkaar scheidt, maar een actief weefsel dat spieren met elkaar verbindt en kracht over aanzienlijke afstand overdraagt. Dat verandert de manier waarop je een bewegingsbeperking of een recidiverende klacht analyseert.

Wat spierletsel werkelijk is

Uit gepoolde beeldvormende studies blijkt dat slechts ongeveer tien procent van de zogenoemde spierletsels een geïsoleerde spierlaesie betreft. In circa negentig procent ligt de schade in de extramusculaire fascia of in de myotendineuze overgang. Je leert wat dat betekent voor je weefselhypothese, je prognose en je belastingsopbouw — inclusief de concrete parameters voor collageenopbouw: belastingsblokken van tien tot twintig minuten, een herstelinterval van minimaal zes uur en intermitterende belasting. Ook spierpijn na ongewone excentrische belasting blijkt sterker samen te hangen met toename van de fasciadikte dan met klassieke spierparameters.

Myofasciale ketens — wat is aangetoond en wat niet

Dit webinar neemt de ketenconcepten kritisch onder de loep. Niet elke in de literatuur beschreven keten houdt stand: een beperkt aantal ketens is daadwerkelijk aangetoond, waaronder de lange dorsale keten van voetzool tot rug en twee diagonale ketens. Je ziet cadaveronderzoek, trekproeven en echoscopisch bewijs van weefselverplaatsing in het bovenbeen tijdens passieve enkelbeweging. Je leert bovendien waar krachtoverdracht het sterkst is — dorsaal en in de onderste extremiteit — en waar de grens ligt tussen structurele en neurale verklaringen.

Direct toepasbaar in de praktijk

Je leert een sequentieel enkelmobiliteitsonderzoek waarmee je in vier stappen differentieert of de beperking in de m. gastrocnemius, de hamstrings of de lumbale fascie zit — links en rechts vergeleken. Daarnaast komen de niet-lokale samenhangen aan bod die je onderzoek sturen: hamstringstijfheid bij fasciitis plantaris, een verdikte aponeurosis plantaris bij achillestendinopathie, de koppeling tussen adductoren- en abdominale klachten bij voetballers, en de hamstring- en latissimusbevindingen bij lage rugpijn. Negentig procent van de hamstringblessures met verzuim wordt voorafgegaan door een klacht zonder verzuim, waarvan ongeveer een derde niet-lokaal is.

Voor wie is dit webinar bedoeld?

Deze nascholing is ontwikkeld voor fysiotherapeuten, sportfysiotherapeuten en manueel therapeuten die hun kennisbasis over bindweefsel, krachtoverdracht en niet-lokale klachten willen actualiseren en hun klinisch redeneren willen aanscherpen. Het webinar is geaccrediteerd via Kwaliteitshuis Fysiotherapie (KHF) en telt mee voor de registers Sportfysiotherapie en Manuele Therapie. Voor Belgische deelnemers verloopt de accreditatie via Pro-Q-Kine.

Docent: dr. Jan Wilke

Dr. Jan Wilke is verbonden aan de Goethe-Universität Frankfurt am Main, waar hij de onderzoeksgroep "Fascia in Motion" leidt. Hij publiceerde systematische reviews en meta-analyses over myofasciale ketens, krachtoverdracht en bindweefselletsel, en combineert zijn onderzoek met werk als strength-and-conditioningcoach in tennis, honkbal, American football en voetbal. Samen met Robert Schleip publiceerde hij een boek over fascia in beweging en therapie.

Na afloop van deze scholing kan de deelnemer:

1. Myofasciale continuïteit en klinische betekenis

De gepresenteerde histologische, kadaveranatomische en beeldvormende evidentie voor myofasciale continuïteit en epimusculaire krachtoverdracht beoordelen op bewijskracht en reikwijdte, en voor een voorgelegde casus expliciet onderscheiden welke conclusies berusten op aangetoonde anatomische continuïteit, welke op aangetoonde mechanische krachtoverdracht en welke op klinische aanname — en op grond van dat onderscheid bepalen welke ketenschakels in het fysiotherapeutisch onderzoek worden betrokken.

2. Fasciale stijfheid en interventiekeuze

Een keuze voor belastings-, mobilisatie- en rekinterventies verantwoorden vanuit de vier besproken mechanismen van fasciale stijfheidsregulatie — passieve krachtoverdracht bij spiercontractie, directe musculaire inserties, myofibroblastcontractiliteit onder aansturing van het autonome zenuwstelsel en verandering van hydratatie — waarbij de sterk uiteenlopende tijdschalen van deze mechanismen worden meegewogen in dosering en opbouw, en waarbij wordt aangegeven welke uitspraken berusten op mechanisme- en acuut mobiliteitsonderzoek en dus niet op onderzoek naar klinische effectiviteit.

3. Bindweefselbetrokkenheid bij spierletsel

De weefselhypothese, de prognosestelling en de belastingsprogressie bij een casus met een zogenoemd spierletsel herzien op grond van de gepresenteerde bevinding dat de laesie zich in de meerderheid van de gevallen in de extramusculaire fascia of de myotendineuze overgang bevindt, en daarbij expliciet verantwoorden welke herstel- en doseringsparameters uit de scholing — belastingsduur, herstelinterval en intermitterende belasting — als richtinggevend en welke als onzeker worden beschouwd.

4. Interpretatie van sequentieel enkelmobiliteitsonderzoek

Aan de hand van de videodemonstratie en casusgegevens de bevindingen van het sequentiële enkelmobiliteitsonderzoek interpreteren en de bijdrage van de m. gastrocnemius, de hamstrings en de lumbale fascie aan de bewegingsbeperking differentiëren, waarbij meetfouten, compensatiestrategieën en de beperkte weefselspecificiteit van de test worden herkend, concurrerende verklaringen tegen elkaar worden afgewogen en een onderbouwde vervolgstap in het onderzoek wordt gekozen.

5. Niet-lokale factoren in klinisch redeneren

Voor een complexe casus met recidiverende of persisterende musculoskeletale klachten een onderzoeks- en behandelstrategie ontwerpen waarin mogelijke niet-lokale bijdragen worden afgewogen tegen lokale verklaringen, daarbij vooraf de evaluatiecriteria benoemen waarmee die strategie kan worden bijgesteld of verworpen, en het onderscheid tussen associatie, causaliteit en resterende onzekerheid begrijpelijk toelichten aan de patiënt.